Van Gebiedsrouw naar Wow: Community Veerkracht via Place-Based Creatieve Methoden

Steden veranderen continu. Soms geleidelijk, soms radicaal. In Amsterdam Noord is die verandering momenteel sterk voelbaar: gebouwen verdwijnen, nieuwe woningen verrijzen en buurten veranderen van karakter. Voor veel bewoners betekent dit niet alleen vooruitgang, maar ook verlies. Verlies van vertrouwde plekken, sociale netwerken en een gevoel van thuis-zijn.

Dit project richt zich op een onderbelicht fenomeen dat wij gebiedsrouw noemen: rouw om het verdwijnen van een vertrouwde woon- en leefomgeving. Door hier bewust ruimte aan te geven en samen betekenisvolle ervaringen te creëren, willen we bijdragen aan meer wederzijds begrip, verbondenheid en veerkracht binnen lokale gemeenschappen. Hoe kunnen creatieve (art based) en regeneratieve placemaking interventies ruimte geven aan gebiedsrouw? Voelen bewoners en ondernemers zich meer gehoord dankzij deze interventies? Vergroten we het wederzijdse begrip tussen stakeholders die betrokken zijn bij de transitie? 

Relevantie

Amsterdam Noord ondergaat een grootschalige stedelijke transitie. Niet iedereen profiteert hier in gelijke mate van. Bewoners ervaren een gebrek aan zeggenschap, stijgende prijzen en ontwikkelingen die vooral ‘voor anderen’ lijken te zijn – zoals toeristen of nieuwe doelgroepen. Initiatieven als Red Amsterdam Noord laten zien dat het gevoel van niet-gehoord worden groot is. Tegelijkertijd ontbreekt het aan taal, rituelen en methoden om collectief stil te staan bij wat verdwijnt, en om samen te bouwen aan nieuwe betekenissen.

Onderzoek laat zien dat juist het erkennen van verlies, het delen van verhalen en het vieren van kleine verbeteringenessentieel zijn om vertrouwen en betrokkenheid te herstellen. Dit project draagt hieraan bij door gebiedsrouw bespreekbaar, invoelbaar en tastbaar te maken.

Doelstelling

Het project beoogt:

• ruimte te geven aan gevoelens van verlies bij stedelijke transities
• bewoners en ondernemers een stem te geven, met extra aandacht voor ‘ongehoorde’ groepen
• wederzijds begrip tussen bewoners, professionals en andere stakeholders te vergroten
• community veerkracht en sense of belonging te versterken
• concrete, overdraagbare tools te ontwikkelen voor onderwijs en praktijk

werkwijze

Binnen dit project wordt bewust ruimte gemaakt voor gebiedsrouw via concrete art-en place-based methoden. Door elkaar weer te zien, verhalen uit het verleden te delen en gezamenlijk na te denken over de toekomst, worden verlies en verandering bespreekbaar, invoelbaar en tastbaar.  Zoals verhalen van ongehoorde Amsterdammers te delen over cultureel erfgoed (Museum Amsterdam-Noord, project Stemmen en stenen van Anna Rottier) of door samen een quilt te maken (PD-project buurthuis op Wielen-de ontmoeting van Nadja van der Weide, Hva).

Door het inzetten van zowel low-tech materialen (papier, textiel) als high-tech (digitale media/XR) worden tools ontwikkeld voor kleinschalige interventies en workshops met maatschappelijke impact. Deze methoden zijn inzetbaar binnen het onderwijs en voor gebiedsontwikkelaars, placemakers en maatschappelijke organisaties.