Van verhalen uit de buurt naar samen bouwen aan een gezonde, sociale en inclusieve stadswijk.
De Omval Vertelt
De Omval Vertelt was een participatief project in Amsterdam-Oost, gestart in 2023, waarin bewoners en andere betrokkenen samen nadachten over de toekomst van de Omval. Het project richtte zich op het versterken van de interactie tussen oude en nieuwe bewoners en op het verbinden van de verschillende functies van het gebied, zoals wonen, werken, ontmoeten en recreëren.
De centrale vraag was: hoe geef je een veranderende plek samen vorm en zorg je dat deze een plek van verbinding blijft? Het gebied rondom het voormalige Café De Omval veranderde de afgelopen jaren sterk door de ontwikkeling van onder andere het Bajeskwartier, Amstelkwartier en de Weespertrekvaartbuurt. De Omval vormt een belangrijk verbindingspunt tussen deze gebieden. Vanuit De Omval Vertelt werden verhalen, herinneringen en ideeën van bewoners en betrokkenen verzameld om inzicht te krijgen in de geschiedenis, identiteit en toekomst van de plek.
De vraag van de opdrachtgever
Het project werd uitgevoerd in drie fases, waarbij gebruik werd gemaakt van inzichten en methodes uit social design en participatory design. Deze ontwerpbenaderingen richten zich op het begrijpen van de behoeften en leefwereld van gemeenschappen en ontwikkelen van daaruit samen met bewoners en andere betrokkenen nieuwe processen, activiteiten en oplossingen.
De vraag van de opdrachtgever: hoe kunnen we de geschiedenis en identiteit van De Omval benutten om een nieuwe plek van verbinding te creëren? En hoe kunnen oude en nieuwe bewoners, gebruikers en bezoekers zich onderdeel voelen van de toekomstige ontwikkeling van het gebied?
Fase 1 – Luisteren & Vertellen
Het doel van het researchprogramma was om vanuit een cultuurhistorisch perspectief bewoners en andere betrokkenen met elkaar te verbinden rondom het nieuwe gebouw en de opnieuw in te richten omgeving. In deze fase werden verhalen en herinneringen uit de buurt verzameld. In 2024 verzamelden studenten van Inholland ongeveer vijftig verhalen uit de omgeving. Deze verhalen brachten niet alleen de geschiedenis van de plek in beeld, maar maakten ook zichtbaar wat De Omval betekende voor verschillende generaties en gemeenschappen. De verhalen werden onder andere gedeeld tijdens een verhalenavond en in een foto-expositie. De verhalen zijn ook terug te vinden via Geheugen van Oost.
Fase 2 – Social Design Programma
Social Design Programma: De rijke dataset aan verhalen vormde niet alleen een cultuurhistorisch onderzoek naar de ontstaansgeschiedenis en culturele identiteit van de plek, maar werd ook de basis voor een participatief Social Design Programma van de Digital Society School. Studenten onderzochten samen met betrokkenen hoe de verhalen konden worden vertaald naar ideeën voor de toekomst van de plek. Het doel was om te komen tot meer dan alleen een visie: ook programmering, betrokkenheid en nieuwe energie voor de omgeving en het toekomstige culturele hart stonden centraal. Lees meer over het Social Design Programma van Digital Society School.
Fase 3 – Voorstellen voor de toekomst
De derde fase bouwde voort op de verhalen en inzichten uit de eerdere fases. De opbrengsten uit het project bieden aanknopingspunten voor de verdere ontwikkeling en participatie rondom De Omval.
De Omval is geen afgerond verhaal. De plek en de omgeving zijn nog steeds in ontwikkeling. De gemeente Amsterdam werkt momenteel aan een nieuw participatietraject voor de Omval, waarbij bewoners – en specifiek ook jonge meiden – worden betrokken bij de ideeën en wensen voor een nieuw plein. Daarbij gaat het onder andere over activiteiten, sport- en speelelementen en de inrichting van de openbare ruimte, waaronder de voetgangerstunnel en lichtkunst.
Van De Omval Vertelt naar Healthy Urban Living Lab Bajeskwartier
De vraagstukken die in De Omval Vertelt centraal stonden – identiteit, ontmoeting, verbinding en de manier waarop mensen een veranderende stedelijke omgeving ervaren – zijn nog steeds actueel en meegenomen tijdens de oprichting van het Healthy Urban Living Lab Bajeskwartier. De ontwikkeling van het Bajeskwartier biedt een nieuwe context om deze vragen verder te onderzoeken.
Het Bajeskwartier wordt ontwikkeld als een groene en gezonde stadswijk, waarbij onder meer bewegen, ontmoeten en een gezonde leefomgeving centraal staan. Binnen het Healthy Urban Living Lab Bajeskwartier van de Hogeschool van Amsterdam werken onderzoekers, studenten en partners samen aan de vraag hoe de stedelijke omgeving kan bijdragen aan gezondheid en welzijn. Lees meer over het Healthy Urban Living Lab Bajeskwartier bij de HvA.
De ervaringen uit De Omval Vertelt met storytelling, participatie en social design sluiten hierop aan. De verhalen uit de buurt laten zien welke betekenis mensen aan plekken geven en wat nodig is om nieuwe vormen van ontmoeting en verbondenheid te laten ontstaan. Vanuit deze verbinding ontstaat een nieuwe onderzoeksvraag: hoe kunnen we creatieve en participatieve methoden inzetten om niet alleen naar de fysieke inrichting van een nieuwe wijk te kijken, maar ook naar de sociale en menselijke kant van een gezonde stad?
Healthy Urban Living Lab Bajeskwartier
Sinds 2017 is de Hogeschool van Amsterdam betrokken bij de ontwikkeling van het Bajeskwartier, een nieuwe stadswijk in Amsterdam-Oost op het voormalige terrein van de Bijlmerbajes. Het Living Lab ontstond vanuit het Lectoraat Gezondheid en Omgeving, onder leiding van (nu emeritus) lector Lea den Broeder, en ontwikkelde zich in de loop der jaren verder in samenwerking met de Centres of Expertise Urban Vitality, Centre of Expertise Creative Innovation en De Rechtvaardige Stad. Wat begon in een gebied dat nog volop in ontwikkeling was, groeide uit tot een praktijkomgeving voor onderzoek, onderwijs en samenwerking. Onderzoekers, docenten en studenten werkten samen met gebiedsontwikkelaar AM, bewoners en andere partners aan vraagstukken rond onder andere gezondheid, bewegen, ontmoeten en de inrichting van een groene en gezonde leefomgeving. Meer over het team van het living lab Bijlmer Bajeskwartier.
Onderzoek, onderwijs en experiment
Het Bajeskwartier bood ruimte om maatschappelijke vraagstukken niet alleen te onderzoeken, maar ook direct in de praktijk te testen. Studenten uit verschillende opleidingen werkten er samen met onderzoekers, bewoners en professionals aan uiteenlopende vraagstukken. Zo werd onder meer onderzoek gedaan naar de rol van ouders bij bewegen van jonge kinderen en de betekenis van speeltuinen, het beweeggedrag van sociale huurders en manieren om middelbare scholieren meer in beweging te krijgen. Ook werd gewerkt aan de ontwikkeling van een buurtkeukenconcept, onderzoek naar de behoeften van ouderen in de wijk en manieren om bewegen in de openbare ruimte te stimuleren.
Het Bajeskwartier was daarmee voor studenten en onderzoekers een waardevolle leer- en onderzoeksomgeving, waarin onderwijs, praktijk en maatschappelijke vraagstukken direct met elkaar werden verbonden. Het Living Lab was daarnaast aangesloten bij het Eureka Innovator Programme van Urban Management en vertegenwoordigd in SIA SPRONG-onderzoeksgroepen, waaronder PREVENT en Bridge2Health.
Na acht jaar zal er ook een einde aan het Healthy Urban Living Lab Bajeskwartier komen. Daarmee wordt een periode van intensieve samenwerking tussen onderwijs, onderzoek, bewoners en praktijkpartners afgerond. Tegelijkertijd blijft het Bajeskwartier een waardevolle praktijkomgeving voor onderwijs en onderzoek. Ook de komende jaren zullen studenten vanuit verschillende opleidingen projecten oppakken in het Bajeskwartier. De wijk blijft daarmee een plek waar onderwijs, praktijk en maatschappelijke vraagstukken elkaar kunnen ontmoeten.
“Werken met een internationale groep studenten aan een lokaal project met een diep in Amsterdam gewortelde gemeenschap leek in het begin een uitdaging. Maar het bracht mensen op een heel mooie manier samen. Denk globaal, werk lokaal geldt echt.”
Elco van der Wilt
Oprichter Society Fresh
Studentenwerk
2024 – 50 verhalen uit de buurt
Studenten Leisure & Eventmanagement
Studenten van de Hogeschool Inholland verzamelden 50 verhalen uit de buurten rondom de Omval en organiseerden een Verhalenavond (zie filmpje hieronder). Door deze persoonlijke verhalen te horen is er een beter idee gekregen van de wensen en behoeften van de buurtbewoners.
De studenten hebben hiervoor verschillende creatieve methoden ingezet: een Cultural Probe (een boekje met vragen en opdrachten), een Transect Walk, co-creatiesessies, verhalenavonden en een foto-expositie.
2024 – Spelenderwijs nieuwe gemeenschappen creëren
studenten digital society school
De studenten gingen aan de slag met de vraag: Hoe kunnen we een gedeelde identiteit van zowel oude als nieuwe gemeenschappen in Amsterdam-Oost vormgeven door het creëren van een nieuw stadscentrum? En hoe kan een sociaal ontwerpproces gebaseerd op storytelling de gemeenschap versterken en betrekken?
Studenten bedachten vijf spellen om in gesprek te gaan met de buurtbewoners.
Wil je meer informatie, heb je vragen of wil je met ons samenwerken?
Neem contact met ons op.
