Society 5.0

We kick off the Most Interesting Person Trail with Julia Janssen, an artist, researcher, and public speaker who brings the challenges of our digitalizing society to life through art. Her performative and interactive installations explore fairness, autonomy, freedom, and democracy in a data-driven world. 

The trail now continues with Monique Steijns, who works at the intersection of human rights and digital technologies such as AI. In addition, she serves as an advisor to the Memorial Committee of Slavery of the Dutch Kingdom of the Netherlands.

The trail continues with Caroline Williams. By night, she is the founder of We Make Trouble; by day, she leads To Do Good Only. She keeps herself busy ensuring that the technology being built reflects the communities it impacts. If you ask her what she does, she simply answers: “I make trouble.”

The trail continues with Jana in ’t Land, a product designer, creative thinker, and founder of Teen Safe Space, where she imagines and builds safer digital spaces for the next generation. Most of her ideas don’t start behind a desk, but out in nature. It’s while walking that patterns begin to emerge more clearly, a kind of clarity that feels essential in a world that is anything but calm.

Merle Bartsch is a tech entrepreneur and researcher, and founder of Rosaia, a Rotterdam-based startup helping people better understand and navigate the labor market. She is building a kind of “Google Maps for careers.” With a background in labor market research, she focuses on the growing importance of soft skills like empathy, collaboration, and communication in an increasingly automated world.

Remko van der Pluijm is a lecturer-researcher at the Kenniscentrum Business Innovation and a senior lecturer in Commercial Economics, focusing on Marketing and Social Business. His work centers on ethical and social issues, system thinking, and complex societal challenges. He has always been fascinated by technology and innovation.

In a world shaped by platforms, data flows, apps and devices that mediate our lives, autonomy is under pressure and ready to be reimagined. 

Concerns about autonomous technologies, addictive algorithms, and dependency on big tech are increasingly shaping public debate. Autonomy is often framed as the ability to think and act independently, free from external influence. But in practice, our actions are always embedded in social, technological and ecological systems. 

At the Society 5.0 Festival 2026, we approach autonomy as a relational practice – not something we possess individually, but something shaped and sustained collectively through our relationships with others, technologies, and environments. Autonomy, in this sense, is not a fixed state but an ongoing collective practice of safeguarding the personal freedom of interconnected individuals.

We invite creatives, researchers, educators, technologists, and citizens shaping our future, to explore autonomy as a relational and situated practice. What does it mean to act autonomously in a world of intelligent systems? How can we design for autonomy while acknowledging interdependence? And what role do education, research and creative practice play in shaping these perspectives?

Through talks, workshops, installations and performances, the festival creates space to critically examine and collectively experiment with new forms of autonomy. Forms that balance control and care, resistance and responsibility.

Due to digitalisation, our lifeworld is becoming increasingly hybrid. The world as it appears to us – how we see it, understand it, and navigate it – is a blend of digital media technologies and physical environments. Emerging technologies such as artificial intelligence (AI) and immersive experiences (IX) are set to deepen this fusion in the coming years. 

This shift to hybrid realities has far-reaching implications for our everyday lives and our democratic society. How does this impact our shared sense of reality, mental well-being, relationships, and the way we shape and experience public space?

Hoe kunnen we de samenleving vormgeven die we willen te midden van snelle technologische vooruitgang? Op het Society 5.0 Festival geloven we dat dit een radicale nieuwe manier van denken vereist: een verschuiving van transacties naar relaties. Als creatieven, onderzoekers, burgers, technologen, docenten, ontwerpers, studenten en beleidsmakers moeten we actief de structuur van onze toekomstige samenleving vormgeven door te luisteren, te koesteren en te herstellen. Hoe? Dat gaan we onderzoeken tijdens het Society 5.0 Festival!

vier themalijnen

• Tranform
• Nuture
• Listen
• Repair

Hoogtepunten

• Marleen Stikker (Waag Futurelab) opent met een inspirerende rede over commons en burgerinitiatieven.

• Maria Farrell, internetpionier, houdt een keynote met als titel “Let’s Rewild the Internet” en pleit voor een eerlijker en transparanter internet.

• Miriam Rasch, auteur van Luisteroefeningen, benadrukt hoe essentieel het is om in tijden van polarisatie oprecht naar elkaar te luisteren en verbinding te zoeken.

Samenwerking met VPRO Medialab

Tijdens het festival is er een tweedaagse Hackaton voor studenten georganiseerd door VPRO Medialab om energiezuinige, transparante digitale media met AI te ontwerpen.

Onze huidige ‘informatiesamenleving’, oftewel Society 4.0, is gebaseerd op een alomtegenwoordig internet. Maar we staan al op de drempel van een volgende maatschappelijke revolutie, waarin nieuwe technologieën als A.I., robotisering, VR en Augmented Reality enorme invloed gaan uitoefenen op hoe wij ons verhouden tot de samenleving. Tegelijkertijd worden maatschappelijke vraagstukken als gelijkwaardigheid en klimaatverandering steeds urgenter.

Disruptieve tech-industrie

Creativity, Care, Connect. Dat is de positieve insteek van dit doe-denk-en-ervaar festival. Net als voorgaande editie bestaat het programma uit bevlogen keynotes en praktische casestudies, maar ook uit kleinschalige workshops en kunstzinnige installaties. Naast de Hogeschool van Amsterdam zijn de Rietveld Academie, de Amsterdamse Hogeschool van de Kunsten (AHK) en hogeschool InHolland nauw betrokken bij het programma. “Elk van deze opleidingen brengt een andere expertise, zoals ondernemerschap, of juist een autonome artistieke toekomstvisie.”

Voorbij ‘go fast and break things’

Onveranderd is ook het uitgangspunt dat design en creatieve verbeelding een cruciale rol kunnen spelen in maatschappelijke verandering. “Het moet niet langer gaan om de mogelijkheden van technologie. Maar over de vraag wat willen we nou eigenlijk als samenleving? En daar kunnen we dan de technologie op aanpassen. In die zoektocht is creativiteit onmisbaar.” Terugkerende vragen in deze zoektocht zijn: Hoe kunnen we meer in harmonie leven met de natuur? Wat kunnen we doen om de democratie te bevorderen? En kunnen we van internet weer een inclusieve ontmoetingsplek maken? Gootjes: “Het credo van de disruptieve tech-industrie was Go fast and break things. Daar willen wij een alternatief voor bieden. Be caring and build things.”

Focus op A.I.

Opvallend dit jaar is een focus op kunstmatige intelligentie. Er is bijna geen aspect van de samenleving dat er níet door zal worden beïnvloed. We zien grote kansen voor heel complexe problemen, zoals nieuwe soorten ziektebestrijding of zelfs oplossingen voor klimaatverandering. Maar er zijn ook enorme uitdagingen. Denk aan vooroordelen die worden versterkt, doordat het mannelijke en witte perspectief dominant is in AI-programma’s. “Hoe kan AI worden ingezet vanuit publieke waarden, met oog voor de individuele, sociale en ethische consequenties ervan?”, vat Gootjes samen. Daarnaast komen meer praktische dilemma’s aan bod. “AI verbruikt bijvoorbeeld enorm veel energie. Hoe gaan we daarmee om en hoe past dit in het duurzaamheidsvraagstuk?”

Zes verhaallijnen

Dit jaar is het aantal verhaallijnen in het programma uitgebreid naar zes, die zijn samengesteld door gastcuratoren:

Digital Rights

Welke rechten hebben we eigenlijk als individu in het digitale domein, waar steeds meer macht komt te liggen bij slechts een handvol tech-bedrijven? Gootjes: “Naast een weerslag op privacy en databescherming zien we met de snelle opkomst van AI, en in het bijzonder generative AI, andere ethische dilemma’s bovendrijven. Bijvoorbeeld, is de inzet van AI voor journalistiek geoorloofd? En kun je AI inzetten bij het schrijven van jouw scriptie? Mag AI een dode acteur weer tot leven brengen? Lastige keuzes waar we zowel als individu en als maatschappij antwoorden op zullen moeten formuleren.”

More than human

Mensen zijn fundamenteel verbonden met – en afhankelijk van – hun leefomgeving. We delen de aarde maar ook de steden waarin we wonen en de gebouwen waarin we werken met dieren en vegetatie. Onze toekomst hangt dan ook af van het welzijn van andere levensvormen. “Om dit besef te versterken organiseren we de workshop Mine Yourself. Wat als we menselijke grondstoffen in ons lichaam gaan delven, niet alleen het nitraat in urine maar ook ijzer in ons bloed bijvoorbeeld? Dat is natuurlijk een radicaal gedachte-experiment. Maar het laat zien dat er grenzen zijn aan het exploiteren van andere levende wezens.”

Beeld: The Blast Theory

Generative Storytelling and Creativity

Met AI en immersieve technologie als VR en AR ontstaan er nieuwe vormen van storytelling waarin grenzen tussen de werkelijkheid en een deepfakes vervagen. Zo kunnen levensechte ontmoetingen met overleden personen worden gecreëerd met geavanceerde chatbots en realistische avatars. “Dat roept ook nieuwe dilemma’s op. In een debat met ethici en makers hebben we het over de grenzen van AI in the afterlife.”

Wellbeing in a digital age

Dat technologie verslavend kan zijn, is alom bekend. Tegelijkertijd wordt het ook succesvol geïntegreerd in de zorg, zoals in nieuwe therapievormen met virtual reality. Het Britse kunstcollectief Blast Theory buigt zich al meer dan dertig jaar over deze vragen. Oprichter Matt Adams zal een keynote houden over de hoe de ingewikkelde relatie tussen technologie en ons fysieke en mentale welzijn.

Speculative futures

Willen we de toekomst mee vormgeven, dan zullen we anders moeten gaan denken. Hoe stel je je immers voor wat nog niet bestaat? Dat hoeft niet alleen met grootse vergezichten. “Studenten verkennen in workshops met The Social Hub, de locatie van het Society 5.0 Festival hoe het hotelleven van de toekomst eruit kan zien. Leven we straks allemaal nomadisch? Of wordt het hotel een alternatief voor de natuur?”

Inclusive Participation

Inclusiviteit is nog lang geen vanzelfsprekendheid. Wat is er nodig om dit maatschappelijker proces te versnellen. “De bekende Politicoloog en publicist Mounir Samuel zal een lezing hierover geven. Hij is niet alleen een vooraanstaand denker maar ontwikkelt ook concrete actieplannen en interventies om de samenleving veilig, toegankelijk en meer inclusief te maken – maar dan ook voor echt iederéén.”

Mounir Samuel. Foto: L’impossible, Amsterdam

Waar en wanneer

Society 5.0 Festival. 31 oktober & 1 november 2023. The Social Hub, Wibautstraat 129 in Amsterdam: Society5Festival.com. Toegang is gratis voor medewerkers en studenten van de HvA, Rietveld Academie, AHK, en Inholland! Meld je aan via de website.

Dear Future, Im ready

Bij het Society 5.0 Festival in Amsterdam staat daarom niet de technologie maar de mens centraal. Jij dus. Twee dagen lang ben je geen bezoeker maar deelnemer en word je uitgedaagd om te denken, te doen en te ervaren. Het is niet voor niets een festival voor ontwerpers en wetenschappers, beleidsmakers of storytellers maar ook kunstenaars en tech-nerds. Samen zoeken we naar antwoorden op die ene vraag: hoe kunnen we technologie gebruiken om een betere toekomst vorm te geven?

De line-up

Het Society 5.0 Festival bestaat uit ‘area’s’ – in dit geval geen plekken maar verschillende thema’s, die allemaal raken aan de grote crises van dit moment. Hoe veranderen we onze houding ten opzichte van de natuur compleet? Wat kunnen we doen om de democratie te bevorderen? Hoe maken we van het internet weer een inclusieve ontmoetingsplek? Maar vooral: welke rol kan de creatieve industrie spelen in deze grote veranderingen?

Denken

De nieuwe ideeën komen van de presentaties van meer dan 17 sprekers uit binnen- en buitenland. Een tip van de sluier: de gerenommeerde designcriticus Alice Rawsthorn (The New York Times) zal in een lezing haarfijn uitleggen waarom design een cruciale rol kan spelen in het bestrijden van actuele crises als het klimaat of de coronapandemie. Internet-wetenschapper Geert Lovink vertelt naar aanleiding van zijn veelgeprezen boek Stuck on the platform hoe we het kapotte internet kunnen repareren. Tussendoor kun je bovendien de live-podcast Dear future, I am ready bijwonen, waarin sprekers vertellen over hun persoonlijke bijdrage aan die betere toekomst.

Doen

In workshops en break-out-sessies word je uitgenodigd om ideeën ook samen uit te voeren. Door een verkiezingscampagnes te ontwerpen krijg je bijvoorbeeld vanzelf beter inzicht de tekortkomingen van de actuele politiek. Of onderzoek met de futurologen van Studio Monnik wat vertrouwen voor jou betekent.

Ervaren

Om een beter beeld te krijgen van onze toekomst, moeten we ons ook beter bewust worden van het heden. Daarom kunnen deelnemers mee met een nachtwandeling door Amsterdam. Als het donker en stil is, onderga je de stad op een andere manier, wat weer inspiratie biedt voor verandering. Of luister liggend op een bed in The Student Hotel naar een Future Bedtime Story. En ja, er zijn ook dj’s en pianoconcerten. Al staan die op dit festival nou eens niet op het hoofdpodium.

Waar en wanneer

Society 5.0 Festival
12 & 13 oktober 2022
The Student Hotel (Amsterdam City), Wibautstraat 129 in Amsterdam
www.society5festival.com

Tickets: HvA-studenten en -medewerker