15 en 16 oktober vindt in The Social Hub Amsterdam City de vierde editie plaats van het Society 5.0 Festival, met als thema ‘De hybride realiteit’. In workshops, lezingen en via performances wordt een wereld verkend, waarin de grenzen vervagen tussen online en offline, en tussen echt en artificieel. Wat doet dat met onze relaties, mentale gezondheid en onze al dan niet gedeelde realiteit? En hoe willen wij die wereld vormgeven?
Geschreven door Rens Lieman
Grote vragen, waarvoor festivalorganisator Centre of Expertise Creative Innovation (CoE CI) internationaal toonaangevende denkers en kunstenaars heeft uitgenodigd. Festivalbezoekers worden niet alleen aan het denken gezet, maar ook uitgedaagd om hun verbeeldingskracht en zintuigen aan te zetten. Zodat je het festival uitloopt met meer dan alleen ideeën: met een echte belevenis.
Zoals bij elke revolutie: opletten geblazen
“Met elkaar verkennen we de hybride wereld waarin we leven,” zegt festivaldirecteur Esther Hammelburg, tevens mediawetenschapper aan de Hogeschool van Amsterdam, gepromoveerd op het onderwerp media en live-beleving. “Dat is belangrijk, want alleen als we onderkennen dat onze leefwereld óók digitaal is, en wat de impact daarvan is, kunnen we die wereld zelf vormgeven. Doen we dat niet, dan zijn we overgeleverd aan de grote techbedrijven die nu grotendeels bepalen hoe onze wereld eruit ziet.”
“Eerdere grote maatschappelijke revoluties, meestal gedreven door nieuwe technologie, leren ons hoe belangrijk het is om goed op te letten en zelf de touwtjes in handen te houden. Zéker onze doelgroep. Het zijn tenslotte de creatieven, beleidsmakers, maatschappelijk betrokkenen en opleiders van de nieuwe generatie die de wereld vormgeven.”
Relatieadvies van een AI-chatbot
De hybride realiteit klinkt misschien als een ingewikkeld begrip, maar in feite maken we er allemaal dagelijks deel van uit. Ons leven is steeds vaker een mix van online en offline ervaringen. Wat we op het internet zien – nieuws, sociale media of filmpjes – nemen we automatisch mee naar onze fysieke omgeving. Zo kleuren digitale indrukken steeds vaker hoe we de wereld om ons heen beleven. Soms gaat die vermenging nog verder, bijvoorbeeld wanneer je een AI-chatbot om relatieadvies vraagt of er zelfs gevoelens voor ontwikkelt.
“Dit festival oordeelt daar niet over, schetst geen dystopische of utopische wereldbeelden. We kijken er wel scherp en kritisch naar. We proberen de verschillende lagen te onderscheiden, die elk hun eigen waarde hebben én uitwerking op mens en maatschappij, aldus Hammelburg”
Een voelbare en voorstelbare toekomst
Bij grote maatschappelijke revoluties lijkt het vaak alsof we geen invloed hebben en ons moeten schikken naar een snel naderende toekomst. Maar dat hoeft niet. Society 5.0 zet mensen achter het stuur van deze vijfde grote maatschappelijke revolutie. Zodat we oog kunnen houden voor diversiteit, toegankelijkheid en inclusiviteit.
Festivalprogrammeur Kitty Leering heeft daartoe een vol en gevarieerd festivalprogramma samengesteld.
“We hebben sprekers die je aan het denken zetten. Agnes Callard, universitair hoofddocent filosofie aan de universiteit van Chicago, houdt een pleidooi voor nieuwsgierigheid, voor alles bevragen: een ’socratische levensstijl’. We zijn ook trots dat internationaal bekend journalist en tech-denker Jamie Bartlett komt spreken over hoe desinformatie onze democratie in gevaar brengt. Door parallellen te trekken met storytelling in literatuur, kunst en film, toont kunstenaar, onderzoeker en schrijver Georgina Voss hoe fictie en realiteit elkaar beïnvloeden.”
“Kunst en andere uitingen van creativiteit kunnen problemen voelbaar maken, een andere toekomst voorstelbaar maken, anders dan de toekomst die ons door grote techbedrijven wordt voorgeschoteld.Daarom brengt het festival onder meer de interactieve kunstinstallatie ‘Otherworlds’ naar Amsterdam, eerder te zien in Londen en het International Film Festival Rotterdam. Hierin ervaar je via Augmented Reality (AR) hoe cultureel erfgoed bedreigd wordt. Ook ‘Dream Archive: Live Collection’ laat bezoekers bijdragen aan een archief van dromen, een andere vorm van een virtuele wereld. ‘The Forgotten Promise of Machine Creativity’ van multi-instrumentalist Jacco Gardner laat zien wat je met kunstmatige intelligentie kunt doen in een creatieve context.”
Iedereen is spreker
Tijdens de verschillende workshops staan thema’s als menselijke relaties, creativiteit, ethiek en publieke waarden in tijden van AI centraal. Daarnaast organiseert VPRO Medialab een tweedaagse hackathon, waar studenten in samenwerking met opdrachtgevers als Buitenhof, BNNVARA en #UseTheNews werken aan nieuwe AI-tools en -concepten die betrouwbaarheid, transparantie en diversiteit bevorderen.
Het mag duidelijk zijn: “Dit is niet zo’n congres waarbij je in je stoel zit en alles maar over je heen laat komen,” zegt Leering. “Dan zou je alleen maar de invalshoeken van een handvol sprekers meekrijgen. Bij ons doet elke bezoeker mee, is iedereen spreker. Op die manier komen perspectieven uit elke hoek van de creatieve voorhoede aan bod.”
Dit festival daagt je uit om niet alleen te denken, maar te ervaren, te voelen en zelfs je eigen werkelijkheid te heroverwegen. Festivaldirecteur Hammelburg weet het nog van vorige edities: “Aan het einde van het festival voel je de energie. Je hoort hoe iedereen iets anders heeft meegemaakt en opgepikt, en daar enthousiast over vertelt. Dat vind ik prachtig om te zien.”
Kom ook en doe mee aan deze vierde editie van het Society 5.0 Festival in The Social Hub Amsterdam City!
Het Society 5.0 Festival wordt georganiseerd door het Centre of Expertise Creative Innovation (CoE CI) – een initiatief van de Gerrit Rietveld Academie, de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, Hogeschool Inholland en de Hogeschool van Amsterdam. Binnen dit netwerk bundelen we de kracht van onderzoekers en onderwijs met creatieve makers, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties. Het festival komt tot stand in samenwerking met VPRO Medialab, EIT Culture & Creativity en The Social Hub.
Wil je meer informatie, heb je vragen of wil je met ons samenwerken?
Neem contact met ons op.
